Endometrium czyli błona śluzowa macicy występuje wyłącznie w jamie macicy. Co miesiąc śluzówka macicy złuszcza się w postaci miesiączki. W przypadku endometriozy błona śluzowa macicy może rozrastać się poza jamą macicy. Częstość występowania endometriozy szacowana jest na 5-10 procent kobiet. Wśród pacjentek leczonych z powodu niepłodności odsetek ten może sięgać 40%. Endometrioza może prowadzić do niepłodności i w znacznym stopniu obniża jakość życia kobiety.

Co to jest endometrioza u kobiet?

Endometrioza jest schorzeniem polegającym na przemieszczeniu się fragmentów błony śluzowej macicy poza macicę, zagnieżdżeniu i rozrostowi ognisk endometrialnych w jajnikach, jajowodzie, otrzewnej, przewodzie pokarmowym a nawet w pęcherzu moczowym. Wszczepy endometrium zlokalizowane poza jamą macicy reagują na zmiany hormonalne podczas cyklu miesięcznego kobiety tak samo jak błona śluzowa macicy. Comiesięczne krwawienia z ognisk endometriozy powodują powstanie przewlekłego stanu zapalnego prowadząc do powstawania zrostów, nacieku zapalnego czy torbieli. Wyróżnia się trzy rodzaje endometriozy w zależności od lokalizacji: endometrioza otrzewnowa, endometrioza jajnikowa i endometrioza głęboko naciekająca na przykład w pęcherzu moczowym. W przypadku endometriozy pęcherza moczowego charakterystyczny jest ból i krwiomocz nawracający zgodnie z cyklem miesiączkowym.

Przyczyny rozwoju

Istnieje wiele teorii rozwoju endometriozy jednak najczęściej uznaje się, że rozwój endometriozy uzależniony jest od mechanicznego przemieszczenia śluzówki macicy – zjawisko „wstecznej miesiączki”. W czasie fizjologicznej miesiączki złuszczona błona śluzowa macicy wydalana jest przez pochwę na zewnątrz a w przypadku endometriozy endometrium wstecznie może przemieścić się jajowodami do jamy otrzewnowej i innych lokalizacji. U pacjentek po cięciu cesarskim lub operacjach w obrębie narządu rodnego może dojść do rozwoju endometriozy w bliźnie pooperacyjnej. Niestety nie znamy przyczyn dlaczego u jednej kobiety dochodzi do rozwoju endometriozy a u innej nie.

Objawy endometriozy

Najczęściej występującym objawem endometriozy jest ból o różnym stopniu nasilenia i lokalizacji. Endometrioza nie daje swoistych objawów i może imitować inne schorzenia ginekologiczne co utrudnia jej rozpoznanie w początkowym stadium. Endometrioza może powodować silne bóle podbrzusza w czasie menstruacji, obfite miesiączki, krwiomocz a nawet ból w czasie oddawania stolca. U części pacjentek jedynym objawem endometriozy mogą być problemy z zajściem w ciążę. Endometrioza może uszkodzić jajniki lub jajowody uniemożliwiając zapłodnienie komórki jajowej.

Metody leczenia endometriozy

Endometrioza leczona jest dwoma metodami – farmakologicznie i chirurgicznie. Leczenie farmakologiczne endometriozy polega na stosowaniu hormonoterapii, której zadaniem jest wprowadzenie narządu rodnego kobiety w „sztuczną menopauzę” w celu zahamowania rozrostu ognisk endometriozy. Leczenie hormonalne wdrażane jest po leczeniu chirurgicznym, które polega na chirurgicznym usunięciu ognisk endometriozy. Histopatologiczne potwierdzenie endometrium w usuniętych ogniskach umożliwia włączenie leczenia hormonalnego. Leczenie chirurgiczne konieczne jest u pacjentek, u których zastosowanie leczenia hormonalnego nie dało poprawy klinicznej. Po histopatologicznym rozpoznaniu endometriozy włączane jest leczenie analogiem gonadoliberyny, hormonu odpowiedzialnego za uwolnienie gonadotropiny, warunkującej prawidłowy przebieg cyklu miesiączkowego. Zastosowanie analogu gonadoliberyny hamuje miesiączkę zapobiegając powiększaniu się tkanki endometrialnej.