Histerektomia czyli operacja usunięcia macicy wykonywana jest w leczeniu raka szyjki macicy, raka błony śluzowej macicy a także w przypadku mięśniaków macicy i wypadaniu macicy. Histerektomia radykalna stosowana w leczeniu nowotworów macicy polega na usunięciu macicy, górnej części pochwy, jajników, jajowodów a także okolicznych węzłów chłonnych. Rozległość operacji oraz technika jej wykonania uzależniona jest od wskazań do usunięcia macicy.

Techniki operacyjne histerektomii

Operacja usunięcia macicy może być wykonana klasycznie lub laparoskopowo. Operacja klasyczna wycięcia macicy może być przeprowadzona z dostępu przezbrzusznego lub przezpochwowego. W przypadku metody laparoskopowej istnieją różne techniki operacyjne różniące się zakresem i techniką chirurgiczną:

  • TLH – całkowita histerektomia laparoskopowa (ang. total laparoscopic hysterectomy). Operacja polega na usunięciu trzonu macicy wraz z szyjką. Całkowita histerektomia stanowi profilaktykę raka trzonu i raka szyjki macicy.

  • LAVH – histerektomia pochwowa wspomagana laparoskopowo (ang. laparoscopic assisted vaginal hysterectomy)

  • LASH – laparoskopowa histerektomia nadszyjkowa (ang. laparoscopic supracervical hysterectomy). LASH jest najbardziej oszczędzającym zabiegiem wycięcia macicy. W czasie operacji usuwany jest trzon macicy z pozostawieniem fragmentu szyjki macicy. Pozostawienie części szyjki macicy wymusza na pacjentce wykonywanie regularnych badań cytologicznych ze względu na ryzyko nowotworzenia.

Jak przebiega laparoskopowe usunięcie macicy?

Operacja usunięcia macicy wykonywana jest w znieczuleniu ogólnym złożonym. Po przywiezieniu pacjentki na blok operacyjny zakładane jest wkłucie dożylne – wenflon, przez które podawane są płyny infuzyjne i leki w trakcie zabiegu. Wenflon najczęściej zakładany jest do żyły w zgięciu łokciowym lub na grzbiecie dłoni. Po ułożeniu pacjentki na stole operacyjnym lekarz anestezjolog podaje leki, natlenia pacjentkę tlenem i wprowadza rurkę intubacyjną. Po obmyciu pola operacyjnego jest ono okładane jałowymi serwetami. Przez niewielki nacięcie w okolicy pępka ginekolog wprowadza specjalną igłę, przez która wtłaczany jest dwutlenek węgla do jamy brzusznej tak aby wytworzyć przestrzeń roboczą dla narzędzi laparoskopowych. Po wprowadzeniu kamery laparoskopowej z niewielkich 2-3 nacięć wprowadzane są trokary – specjalne rurki, służące do wprowadzania narzędzi laparoskopowych. Odciętą macicę usuwa się w postaci drobnych fragmentów (morcelacja) lub usuwa się przez pochwę.

Powikłania histerektomii

Operacja usunięcia macicy niesie ze sobą ryzyko wystąpienia powikłań, które dzielone są w zależności od czasu wystąpienia oraz miejsca uszkodzonego narządu lub układu.

Powikłania mogą pojawić się w czasie operacji lub w okresie pooperacyjnym (odpowiednio powikłania wczesne i późne). Podział powikłań w zależności od rodzaju uszkodzonego narządu lub układu:

  • powikłania ze strony układu naczyniowego – krwawienie lub powikłania zakrzepowo-zatorowe

  • powikłania ze strony układu moczowego – różnego stopnia uszkodzenie pęcherza moczowego lub uszkodzenie, podwiązanie moczowodu. Uszkodzenie pęcherza moczowego rozpoznane w czasie histerektomii zaopatrywane jest poprzez dwuwarstwowe zeszycie ściany pęcherza moczowego. Uszkodzenie pęcherza rozpoznane po operacji powoduje zaciek moczu do jamy otrzewnowej co wymaga powtórnej operacji naprawczej. W czasie histerektomii może dojść do uszkodzenia moczowodu lub obu moczowodów. Uszkodzenie rozpoznane śródoperacyjnie wymaga założenia cewnika moczowodowego. W przypadku uszkodzenia rozpoznanego po zabiegu konieczna jest operacja naprawcza, która może być odroczona w czasie po wcześniejszym odprowadzeniu moczu za pomocą nefrostomii.

  • powikłania dotyczące przewodu pokarmowego – uszkodzenie jelita lub niedrożność przewodu pokarmowego. Powikłania ze strony przewodu pokarmowego wymagają interwencji chirurgicznej. U części pacjentek po histerektomii dochodzi do porażennej niedrożności jelit, która przemija po zastosowaniu odpowiedniego nawodnienia i leków poprawiających motorykę przewodu pokarmowego.

  • powikłania dotyczące procesu gojenia rany – zakażenie rany operacyjnej